( مسأله 1811 ) كسى كه از معدن چيزى بدست مىآورد ، بايد خمس آن را بدهد چه معدن روى زمين باشد ، يا زير آن ، چه در زمينى باشد كه ملك است يا در جائى باشد كه مالك ندارد . ( مسأله 1812 ) اگر نداند قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده به 15 مثقال طلاى مسكوك مىرسد يا نه ، خمس ندارد ولازم نيست به وزن كردن يا از راه ديگر قيمت آن را معلوم كند . ( مسأله 1813 ) اگر چند نفر چيزى بيرون آورند ، چنانچه قيمت آن به 15 مثقال طلاى مسكوك برسد ، اگر چه سهم هر كدام آنها اين مقدار نباشد بايد خمس آن را بدهند . ( مسأله 1814 ) اگر معدنى را كه در زير ملك ديگريست بيرون آورد ، آنچه از آن بدست مىآيد ، مال صاحب ملك است . ودر صورتي كه به مقدار نصاب برسد چون صاحب ملك براي بيرون آوردن آن خرجى نكرده بايد خمس تمام آنچه را كه از معدن بيرون آمده بدهد . 3 - گنج ( مسأله 1815 ) گنج مالي است كه در زمين يا درخت يا كوه يا ديوار پنهان باشد ، وكسى آن را پيدا كند وطورى باشد كه به آن ، گنج بگويند . ( مسأله 1816 ) اگر انسان در زمينى كه ملك كسى نيست ، گنجى پيدا كند ، مال خود أو است وبايد خمس آن را بدهد . لكن در صورتي كه آن گنج غير از طلا ونقره باشد وجوب خمس در آن بنابر احتياط است . ( مسأله 1817 ) نصاب گنج اگر نفره باشد 105 مثقال نقره مسكوك واگر طلا باشد 15 مثقال طلاى مسكوك است واگر از غير طلا ونقره باشد نصاب را با يكى از طلا ونقره ملاحظه نمايند . ( مسأله 1818 ) اگر در زمينى كه از ديگرى خريده گنجى پيدا كند وبداند مال كساني كه قبلا مالك آن زمين بوده‌اند نيست ، مال خود أو مىشود وبايد